Pro-Plan Ltd. Şti. 1987 yılında İstanbul’da bir mimarlık ve mühendislik şirketi olarak kurulmuştur. Şirketimiz bünyesinde yer alan uzmanlaşmış mimar, peyzaj mimarı, endüstriyel tasımcı ve mühendis kadrosu ile farklı özellikler taşıyan karmaşık mimari ve akustik projelere komple çözümler sunabilmektedir. Bu çözümlerin müşteri ihtiyaçlarına özenli bir bakış açısı ile yaklaşan, toplumun kültürel değerlerine duyarlı, teknik ve estetik birlikteliğin uyum içinde olduğu çözümler olmasına şirketimiz özen göstermektedir.
Pro-Plan Ltd. mimarlık ve mühendislik alanlarında konut, işyeri projelendirme ve taahhüt işlerinin yanısıra mimari ve endüstriyel akustik alanında yüksek teknolojik bilgi birikimi gerektiren çok özel uygulamalar da yapmaktadır.
Firmamız akustik ve titreşim alanında uzmanlaşmış mühendis ve mimarlardan oluşan kadrosuyla hizmet vermekte, özel projelerde danışman olarak Üniversite Öğretim Üyelerinden de destek almaktadır. Pro-Plan Ltd. teknik elemanları alanlarındaki yeniliklere hakim olabilmek amacıyla Ulusal ve Uluslararası Kongre, Seminer ve Eğitim programlarına düzenli olarak katılmakta ve kendilerini geliştirmektedir.
Hizmet ve faaliyetlerimiz;Pro-Plan, gürültü ve titreşim kontrol uygulamaları alanında hizmet verdiği müşterilerini eğitim programlarıyla desteklemekte, sorunları en aza indirebilmek ve varolan sistemlerini geliştirmek isteyen müşterilere de danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Genellikle Pro-Plan Ltd. ile müşterileri arasında oluşan uzun süreli dostluğun nedenleri arasında; akustik ve titreşim konusunda kazandığımız bilgi ve tecrübeye verdikleri önem ve bize duydukları güvenin yanısıra mühendislerimizin müşterilerimize sağladıkları omuz omuza destek sayılabilir.
Alanımızda Türkiye’nin saygın firmalarından biri olarak vizyonumuzu sürekli geliştirmeyi, kaliteli hizmet anlayışımız ve servisimizi müşterilerimize sunmayı, uygulama alanındaki tecrübelerimizi arttırmayı ve temsilcisi olduğumuz firmaların alanımızla ilgili her türlü ürününü sizlere en iyi şekilde sunmayı hedefliyoruz.
Pro-Plan olarak akustik ve titreşim alanındaki çevre gürültüsü, detaylı bina akustik ölçümleri, endüstriyel titreşim analizi gibi ölçüm taleplerine cevap verebilmektedir. Ölçüm hizmetlerimizi; Çevre ve işyeri gürültüsü, Gürültü haritası, Çınlama süresi, Konuşma anlaşılabilirliği, Ses Yutum İndeksi, Yerinde Dengeleme, Uzaktan izleme ve arıza teşhisi, Ses Gücü, Gürültü kaynağının belirlenmesi, Ses kalitesi ölçümleri olarak sıralıyabiliriz.
Güvenilir ölçüm sistemlerinin yanı sıra ölçüm teknikleri, konuyla ilgili standartlar hakkındaki bilgi ve deneyimler de güvenilir bir ölçüm için önemli noktaları oluşturmaktadır. Sonuç raporları bu konu için özel olarak hazırlanmış bilgisayar programlarıyla ofisimizde uzman mühendislerce hazırlanmaktadır.
Müşterilerimiz için ve onlarla birlikte çalışarak, hizmetlerimizi akustik ve titreşim alanında her türlü mühendislik, mimari ve müteahhitlik çalışmasında sunuyoruz. Proje geliştirme ve uygulamadaki deneyim ve başarıları, Pro-Plan’ı alanında Türkiye’deki firmalar arasında en ön sıraya taşıyor.
Birçok akustik laboratuvarın mühendislik aşamasından uygulanmasına kadar gürültü azaltılması, akustik kontrol ve makina incelenmesi projeleri, veri toplama ve gürültü ve titreşim kontrolü alanlarında artan taleplerin karşılanması konusunda gerekli bilginin olusturulmasında yardımcı olmuştur.
Mimarlık departmanımız endüstriyel uygulamaların yanısıra işyeri bina ve ofis alanları, müstakil ev ve özel dinleme odalarının tasarlanması, akustik modelleme ve inşaatını yürütmektir. Akustik modelleme için firmamız aynı zamanda pazarlamakta olduğu Brüel & Kjær S&V Firmasının ODEON yazılımını kullanmaktadır.
Akustik ölçümler çok çeşitli konulara yönelik olarak yapılmaktadır. Ses ölçümü (Gürültü ölçümü) yapabilmek için gerekli ilk şart bir ses ölçüm cihazıdır. Çoğu zaman beraberinde bir kalibratör kullanılması da gerekli olmaktadır.
Ses ölçüm cihazları ölçüm doğruluk derecesine göre üç sınıfta toplanabilir :
Ölçüm sonuçlarının raporlanması gerekli ise cihazın en az Tip1 sınıfı olması gerekmektedir. Ses ölçüm cihazları ortalama değer hesaplayabilen veya sadece anlık değer ölçebilen olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ayrıntılı akustik analiz isteniyorsa, frekans analizi yapabilen modeller tercih edilmelidir. Frekans analizinde kullanılan oktav bantları standartlar ile tarif edilmiş frekans filtreleridir.
Her gün biraz daha kalabalık hale gelen yerleşim merkezlerinde, nüfus ile paralel artan trafik, inşaat, iş makinaları ve fabrikalar ile birlikte gürültü seviyesi de artış göstermektedir.Şehir planlaması açısından, ortaya çıkan bu gürültünün ölçülerek, değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tip bir uygulamada genellikle uzun süreli ölçüm yapılarak, sonuç insana iletilen hoşnutsuzluğu simgeleyen bir değer olarak ifade edilir. (Rating Level)
Analiz sırasında sadece eşdeğer ses düzeyi değil, günün hangi saatinde bulunulduğu veya gürültünün karakteri (darbe tipi, arı ses vs.) gibi başka parametreler de göz önüne alınmaktadır. Sisteme gerektiğinde bir modem ilave edilerek uzaktan ölçüm noktasındaki cihaza bağlanarak veri transferi yapabilmek de mümkündür.
Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanmış olan “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (AB karşılığı 2002/49/EC) kapsamında stratejik gürültü haritalarının hazırlanmasını gerektiren koşullar aşağıda belirtilmiştir.
Daha sonraki aşamada ise düzeylerin yüksek olduğu yerlerde gürültüyü önleme ve azaltmaya yönelik olarak hazırlanacak eylem planlarının oluşturulması gerekmektedir.
Günümüzde gürültü, yaşam konforumuz açısından önem verdiğimiz bir parametre haline gelmektedir. Örneğin, kimse çok gürültülü bir cadde veya gürültülü bir eğlence yeri yakınında oturmak istemez. Dolayısıyla yetkili kurumların gürültüyü kontrol altında tutmaları toplum açısından önem taşımaktadır.
Çevresel gürültü yönetimi;
gibi çeşitli konu başlıklarının bütününü kapsar. Bu arada ölçümlerin saklanması ve analizi ile raporların hazırlanmasının yanı sıra istendiğinde bu verilere kolayca ulaşılabilmesi de önemlidir.Kullanılması gereken araçlar da konuya bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Örneğin kişisel şikayet değerlendirmeleri için el-tipi cihazlar kullanılmakta iken, ana gürültü kaynaklarının izlenmesi için (havaalanı, şehir merkezi) sabit izleme sistemleri tercih edilmektedir. Tüm sistemin birbiriyle uyumlu olması, verimliliği artıran bir faktördür. Örneğin sabit gürültü izleme sistemi tarafından ölçülen gürültü düzeyleri, gürültü haritasını çıkaran programa girdi olarak kullanılabilirse çok daha gerçekçi haritaların çıkarılmasına da katkı sağlayacaktır. Brüel & Kjær firmasının çözümü tamamıyla birbirine uyumlu ve aynı zamanda da esnek ürünlerden meydana gelmektedir.
Gürültü, istenmeyen veya rahatsız edici ses olarak tarif edilebilir. Gürültü her zaman yüksek ses anlamına gelmemekle birlikte ses seviyesinin çok yüksek olduğu ortamlarda uzun süre kalınması halinde (işyeri bu duruma en tipik örnektir) kalıcı işitme kayıpları oluşabilmektedir.
İşçi sağlığına yönelik işyeri gürültüsü ölçümlerinde :
Eşdeğer gürültü düzeyi, ölçüm süresince değişmekte olan ses ile aynı enerjiye sahip sabit gürültü düzeyi olarak tanımlanabilir. Günlük kişisel gürültü etkilenim düzeyi ise bir insanın gün boyunca maruz kaldığı toplam akustik enerjinin normalize edilmiş bir ölçüsüdür ve özellikle 8 saatten daha az çalışma yapılan ortamlardaki hesaplamalarda kullanılmaktadır. Gürültü dozu, bir insanın gün boyunca maruz kaldığı toplam akustik enerjinin, standardlar ile belirlenen miktarına oranıdır. Örneğin gürültü dozu %120 çıkan bir kişinin o ortamda %20 oranında fazla kalmış olduğunu (olması gerekenden %20 fazla akustik enerjiye maruz kaldığını) söyleyebiliriz.İstatistiksel seviye dağılımları, ölçüm süresince değişkenlik gösteren gürültünün hangi dB değeri aralığında ne kadar süre kaldığını söylemektedir. Örneğin 50-55dB karşısında %10 değeri bulunuyorsa, bunun anlamı yapılan ölçüm sırasında ses seviyesi, ölçüm süresinin %10'luk bölümünde 50 ile 55dB arasında olduğudur.
Pekçok üretici firma, uluslararası standartlar gereği ürünlerinin gürültü seviyesini belirtmek durumundadırlar.Fakat bunu yaparken ses basınç düzeyi değerini kullanmak yeterli değildir çünkü bu değer kaynağa yaklaştıkça artan, kaynaktan uzaklaştıkça azalan bir parametre olup, ölçüm yapılan ortamın özelliklerine göre de değişiklik göstermektedir.Bu durumda hesaplanması gereken değer ürünün "Ses Gücü Düzeyi (Lpw)" dir.
Bir kaynağın ses gücü düzeyi, o kaynaktan birim zamanda yayılan ses enerjisinin toplamıdır.
Ses gücü ölçümlerinde iki yöntem izlenebilmektedir :
Ses basıncı yönteminde kaynağın etrafında oluşturulan hayali yüzeylerin üzerindeki çeşitli noktalara yerleştirilen mikrofonlardan ölçüm alınmaktadır. Bu yüzey çoğu zaman bir dikdörtgen prizma veya yarıküre olarak seçilmektedir ve mikrofon sayısı da 3 ile 12 arasında değişebilmektedir. Ölçümlerin yapılabileceği mekanların özellikleri ilgili standartlarda belirtilmekledir. Burada belirleyici özellikler olarak :
Hangi yöntemi kullanmalı?
Ses basıncı yöntemi ile ölçümler (yeteri kadar mikrofon mevcutsa) çok kısa sürede
tamamlanmaktadır. Fakat bu ölçümlerin yapılacağı mekanın akustik özelliklerinin
oldukça iyi olması gerekmektedir. Ses şiddeti yöntemi ile yapılan ölçümlerde tüm
yüzeylerin tek bir probla teker teker taranması gerektiği için çok daha uzun zaman
almaktadır. Ses şiddeti probunun maliyeti de bir mikrofon veya ses ölçüm cihazından
yüksektir. Buna karşılık ölçümlerin yapılacağı mekan çok büyük yatırım gerektirmez.
Bu ölçüm yöntemi ile ses gücü düzeyi ile birlikte, ürünün gürültü haritası da çıkarılmış
olmaktadır.
Ses basıncı, skalar bir büyüklüktür ve herhangi bir yön kavramını içermemektedir. Ses şiddeti, birim alandan geçmekte olan ses enerjisi olarak tanımlanmakla birlikte, yön bilgisi içeren vektörel bir büyüklüktür. Ses şiddeti ölçümlerinde, aralarında belirli mesafe bulunan yüzyüze dönük iki faz uyumlu mikrofon kullanılmaktadır. Bu sayede, ses şiddeti vektörünün iki mikrofonun üzerinde yer aldığı düzlemdeki değeri bulunabilmektedir. Aynı ölçüm diğer iki düzlemde de tekrarlandığı takdirde bileşke vektör bulunabilmektedir. Ayrıca üç mikrofon çiftinden oluşan özel bir ses şiddeti probu da mevcuttur. Herhangi bir noktadaki ses şiddeti değeri yön belirtmesi sebebiyle, ürünün baskın gürültü kaynakları hakkında fikir vermesi açısından da tercih edilmektedir. Yan tarafta ses şiddeti probu ile yapılmış bir ölçüm sonrası hazırlanmış bu tür bir haritalandırma görülmektedir.
Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren firmalar, üretmekte oldukları araçların çeşitli akustik özelliklerini ölçerek, bildirmek durumundadırlar. Araç geçiş gürültüsü ölçümü, en basit anlamda, aracın belirli bir hız ve viteste,yolun her iki tarafına yerleştirilmiş mikrofonların arasından geçişi sırasında elde edilen en yüksek ses basınç düzeyi değerinin belirlenmesi işlemidir. Bu testte akustik ölçümlerin yanı sıra, aracın hızını, motor devrini, mesafesini, pedal konumunu kaydetmek mümkündür. Araç içerisinden gönderilen motor devri veya gaz pedalı konumu gibi bilgiler, telsiz modem üzerinden sisteme gönderilmekte, araç pozisyonu ve hızı ise radar ile tespit edilmektedir. Bilgisayar programı ise analizör dahil tüm sistemi kontrol etmektedir.
Bir ürüne ait sesin sadece ses basınç düzeyi veya ses gücü düzeyi değerleri, bu ürünün sesinin "iyi" ya da "kötü" olduğu bilgisini içermez. Örneğin, bir elektrik süpürgesinin çok sesli olması istenmediği gibi, çok sessiz olması da insan üzerinde psikolojik olarak "güçsüzlük" etkisi yaratmaktadır. Ses kalitesi, sesin "güç" gibi objektif parametrelerinden çok rahatsız edici veya bilgi verici subjektif özellikleri ile ilgilenen ve "kaliteli ses" formunu yaratmaya çalışan dalıdır. Gürlük, tizlik, kabalık, dalgalanma, sivrilik gibi parametreler, ses kalitesinin daha fazla üzerinde durduğu parametrelerdir. Bir ses kalitesi çalışmasında, önce ses kaydı yapılmalıdır. Bu kaydın mümkün olduğu kadar insanın duyduğu şekle yakın olmasını sağlamak için çoğu zaman kulaklarının içinde mikrofon bulunan özel mankenler kullanılmaktadır. Kaydedilen ses, bilgisayar programı ile analiz edilerek objektif ve subjektif çeşitli parametreleri çıkartılır. Aynı program üzerinde, yapılması planlanan değişiklikleri simüle edebilen (belirli frekans bantlarını bastıran/yükselten, ses ekleyip/çıkartabilen vs.) analiz özellikleri yardımıyla "istenen ideal ses" alternatifleri oluşturulur. Oluşturulan alternatif ses kayıtları, bir jüriye dinletilerek duymakta oldukları sesi kendilerine verilen bazı sıfatlar (güçlü/güçsüz, sesli/sessiz, bas/tiz vs.) yardımıyla tanımlamaları istenir. Böylece subjektif değerlerin, hangi objektif parametreler ile bağıntılı olduğu bilgisine ulaşılmaya çalışılır. Yapılan analiz çalışması sonucu ortaya çıkan ürüne ait ideal sesi elde edebilmek için ürün üzerinde gerekli modifikasyon ve düzeltmelere gidilir.
Konser, tiyatro veya konferans salonu gibi mekanlarda mimari kadar akustik tasarım da önem taşımaktadır.Bu sebeple, bu tür mekanların akustik karakterlerinin belirlenmesi gerekmektedir.
Bu tür mekanlarda yapılan ölçümlerde :
Çınlanım (Reverberasyon) Süresi : Gürültü yaymakta olan bir ses kaynağının susturulmasından sonra, ses basınç düzeyinin 60dB düşmesi için geçmesi gereken süreye çınlanım veya reverberasyon süresi denir. Yan tarafta 2260D model no'lu el tipi cihaz ile yapılmış bir ölçümün sonucunda, cihazın ekranında zamana bağlı olarak ses seviyesinin düşüşü gözükmektedir.
Ses Yutma Katsayısı : Bir yüzeyde yutulan ses enerjisinin, o yüzeye gelen toplam ses enerjisine oranına ses yutma katsayısı denir. Tanımından da anlaşılabileceği gibi bu parametre 0 ile 1 arasında değerler almaktadır.
Ses İletim Kaybı : Ses enerjisinin bir kısmı, bir mekandan diğer bir mekana geçerken arada bulunan ortam tarafından yutulmaktadır. Toplam ses enerjisinin, diğer tarafa iletilen miktarına oranı ses iletim kaybı ile bağıntılıdır. Dolayısıyla bu tanımdan da anlaşılabileceği gibi, ses iletim kaybı yüksek olan malzemeler, daha iyi yalıtım sağlamaktadırlar.
Darbesel Yalıtım : Bir mekandan diğer bir mekana titreşim yoluyla iletilen ses enerjisinin ifadesidir.
Telefon, telsiz, hoparlör veya odyometri cihazlarının akustik performansı üreticiler tarafından, tasarım veya onay aşamasında ölçülerek değerlendirilmektedir. Bu tür testlerde öncelikle insan ağzı ve kulağını simüle eden yapay ağız ve yapay kulak kullanılmaktadır. Yapay ağız (4227) içerisinde bir hoparlör bulunmaktadır. Yapay kulak (4185) ise bir mikrofonla bunun kuplöründen oluşmaktadır. Analizör (2012) ise gerek jeneratör olarak sinyal üretmek, gerekse alıcı olarak gelen sinyali değerlendirmek için özellikle odyoakustik testlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiştir.
Telefon testlerinde kullanılan test sistemleri yukarıda sayılan ekipmanın yanı sıra, bir hat simülatörü ve bir kontrol programını da içermekte olup, çeşitli tipteki telefonların testlerinde kullanılabilmektedirler. Testleri yapılabilecek telefon tipleri : PSTN, ISDN, DECT, GSM, AMPS, TDMA, DCS 1800, PCS 1900
Akustik alanındaki en son yenilikler arasında sayılabilecek olaylardan biri de akustik holografi kavramıdır. Bir kaynaktan yayılan sesin bir düzlem üzerindeki değerleri (yandaki şekildeki gibi bir yüzey üzerinde pekçok mikrofon kullanarak) ve bir referans mikrofon ölçümü kaydedildikten sonra ses vektörlerinin 3 boyutlu mekanda nasıl yayılmakta olduğu belirli koşullar altında hesaplanabilmektedir. Değişken olmayan (stationary) gürültü kaynakları için, tüm mikrofon datasının tek bir anda alınması koşulu bulunmamaktadır. Bir kaç mikrofon ile yapılacak yüzey tarama yeterlidir. Fakat değişken gürültü formları (non-stationary) için tüm datanın aynı anda kaydedilme zorunluluğu vardır. Yanda, bir otomobilden alınan ölçüm sonuçlarının analiz edilmesi sonrası elde edilen ses şiddeti dağılım grafiği görülmektedir. Ölçümler, araca belirli bir uzaklıktan yapılmış olmasına karşılık, STSF ile herhangi bir düzlemdeki ses vektörünü görüntülemek mümkündür. Bu analiz yöntemi ile araçtan belirli bir miktar uzaklıkta oluşan ses alanlarının, aracın hangi noktasından kaynaklandığını görebilmek mümkün olmaktadır. Kaynakta bir sönümleme uygulayarak, bunun etkisinin belirli bir noktada ne olacağının simülasyonu yapabilmek de mümkündür.
Bir ürünün çıkardığı ses, o ürünün iyi ya da kötü durumda olup olmadığı hakkında fikir verebilmektedir. Bu özellik, ürünlerin akustik analizinin kalite kontrol uygulamalarında kullanılmasına imkan sağlar. Üretim hattında böyle bir çalışma yapmak oldukça zordur. Sadece ürünün gürültüsü değil, ortam gürültüsü de ölçümleri etkilemekte ve sağlıksız sonuçlara yol açmaktadır. Bu yüzden üretim hattı üzerinde yapılacak çalışmalarda, ürünü dış ortamdan izole edecek bir kabin kullanılması gerekmektedir. Sadece toplam ses seviyesi ölçümü, çoğu zaman yeterli olamamaktadır. Oktav bantlarında yapılacak frekans analizi yardımıyla, hata tespitinin yanı sıra, bunun ne tip bir arızadan kaynaklanabileceği de tahmin edilebilmektedir.
Ölçüm cihazının ne kadar doğru ölçüm yaptığının zaman içerisinde izlenebilirliği olan akredite bir kuruluş tarafından kontrol edilerek belgelenmesi gerekmektedir.Özellikle yapılan ölçümün raporlanması gerekmekteyse, bu tip kalibrasyon belgeleri kuruluşlar tarafından raporla birlikte talep edilmektedir. ISO 9000 standartları da ölçüm ekipmanının kalibrasyonunun yapılarak belgelenmesini istemektedir. Ülkemizde akustik ve titreşim kalibrasyonu konusunda tek yetkili ve akredite kuruluş Tübitak Ulusal Metroloji Enstitüsü'dür (UME). Bu kuruluş bünyesinde yer alan "Akustik ve Titreşim Laboratuarı" mikrofon, akselerometre, ses/titreşim kalibratörü, ses ölçüm cihazı, analizör kalibrasyonu yapabilmektedir.B&K, birincil ve ikincil derece kalibrasyon sistemleri sağlamaktadır.
Titreşim ölçümleri (Vibrasyon ölçümleri) çok çeşitli konulara yönelik olarak yapılmaktadır. İlerleyen bölümlerde bu konu başlıklarını bulabilirsiniz. Titreşim ölçümü (Vibrasyon ölçümü) yapabilmek için gerekli ilk şart bir titreşim ölçüm cihazı ve probudur. Çoğu zaman cihaz beraberinde bir kalibratör kullanılması da gerekli olmaktadır.
Titreşim ölçüm problarını aşağıdaki gruplara ayırabiliriz :
Akselerometre, geniş frekans ve dinamik aralığa sahip ve nispeten ufak yapıda olması sebeiyle en genel amaçlı transdüserdir. Hız probu, çoğunlukla orta frekans bölgesini içeren izleme sistemlerinde kullanılmaktadır. Deplasman probu, özellikle düşük frekanslı deplasman ölçümünün gerektiği şaft titreşimi, eksen kaçıklığı gibi ölçümlerde faydalı olmaktadır.Titreşim ölçüm cihazları ortalama değer hesaplayabilen veya sadece anlık değer ölçebilen olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ayrıntılı titreşim analizi isteniyorsa, frekans analizi yapabilen modeller tercih edilmelidir. Frekans analizinde kullanılan yöntem FFT (sabit bant genişliği) veya CPB (sabit oranlı bant genişliği) olarak seçilebilmektedir.
Tüm malzemeler, fiziksel özelliklerinden kaynaklanan rezonanslara sahiptirler.Rezonans frekanslarının ve bu frekanslardaki sönümleme değerlerinin ne olduğunun bilinmesi ürün tasarımı açısından önemlidir.Bir malzemeye rezonans frekansında çok küçük bir tahrik kuvveti uygulayarak, yüksek titreşimler elde edilebilmektedir.
Modal analiz, malzemelerin :
Bu çalışmada, malzeme üzerinde belirli noktalardan (çekiç veya sarsıcı ile) tahrik kuvveti uygulanır ve malzemenin cevabı ölçülerek aradaki transfer fonksiyonu (FRF) elde edilmeye çalışılır.Uygulanan tahrik kuvveti bir kuvvet transdüseri ile, cevap ise modal akselerometre (tek veya üç eksenli) ile ölçülmektedir.